Сүйек тінін зақымдамай қызыл иектің қабынуы: катаральды және гипертрофиялық
АХЖ-10: K05.0–K05.1
Анықтама
Гингивит — тіс-ет қосылысы мен альвеолярлы сүйектің деструкциясымен қоштаспайтын қызыл иектің қабынуы. Бұл оны сүйек тіні бұзылатын пародонтиттен түбегейлі ажыратады. Этиологиялық фактор жойылғанда гингивит қайтымды жағдай болып табылады.
Гингивит — пародонт ауруларының ең жиі кездесетіні: ДДҰ деректері бойынша, әр түрлі жас топтарындағы халықтың 80–95%-да кездеседі. Негізгі этиологиялық фактор — тіс тақтасы (микробтық биопленка).
АХЖ-10 коды: K05.0–K05.1 — K05.0 — жедел, K05.1 — созылмалы
Сүйек тіні: Тұтас — Пародонтиттен негізгі айырмашылық
Пародонталды қалта: Жоқ — Гипертрофияда жалған қалта
Қайтымдылық: Иә — Тақтаны жойғанда
РМА индексі: 0–100% — Гингивиттің таралуын бағалайды
GI индексі: 0–3 — Лоэ–Силнесс гингивальды индексі
Жіктеу
K05.0 / K05.1 Катаральды гингивит (жедел/созылмалы) — Ең жиі кездесетін түрі. Ет гиперемиялы, ісінген, зондтауда қан кетеді. Сүйек деструкциясы жоқ. Пациент тіс тазалаған кезде қан кетуіне шағымданады.
K05.1 Гипертрофиялық гингивит — Ет тінінің өсуі. Фиброзды түрі — тығыз ауырсынусыз өсінділер (жиі дәрілік: фенитоин, циклоспорин, нифедипин). Ісінді түрі — жұмсақ кіл тәрізді өсінділер.
A69.1 Венсанның жаралы-некроздық гингивиті — Жедел жағдай. Тісаралық емізікшелердің некрозы мен жаралануы. Спецификалық шіріген иіс, ауырсыну, жүйелік реакция (қызба). Қоздырғыштар: фузобактериялар мен спирохеталар.
K05.1 Гормоналдық (жүкті әйелдердің) — Гормоналдық фонның өзгеруімен бактерияларға пародонттың күшейтілген реакциясы (жүктілік, пубертат, менопауза). Сүйектердің айқын гиперплазиясы.

Клиникалық көрініс
Тіс тазалаған кезде қан кету — Пациенттердің негізгі шағымы. Тіс тазалаған кезде, қатты тағам жеген кезде пайда болады. Зондтаудағы қан кету (BOP) — қабынудың объективті критерийі.
Еттің гиперемиясы мен ісінуі — Ет жарқын-қызыл (жедел катаральды) немесе кіл-қызыл (созылмалы). Қалыпты ашық-қызғылт түсі мен фестондық контурын жояды.
Етте ауырсыну мен қышу — Тигізгенде және шайнаған кезде орташа ауырсыну. Қышу — созылмалы гингивитте.
Ет контурының өзгеруі — Сүйектер ісінген, үлкейген, тәждің бір бөлігін жабады. Гипертрофиялық — айқын өсінділер.
Пародонталды индекстер
| Әдіс | Белгі | Ескерту |
|---|---|---|
| РМА индексі (Parma) | Зақымданған бірліктер пайызы (емізікше P, маргиналды M, альвеолярлы A). Норма: 0% | Гингивиттің таралуын бағалайды |
| Гингивальды индекс GI (Лоэ–Силнесс) | 0 — норма; 1 — жеңіл; 2 — орташа (зондтауда қан кету); 3 — ауыр (өздігінен қан кету) | Қабыну ауырлығын бағалайды |
| Тақта индексі PLI (Силнесс–Лоэ) | Тіс мойнындағы тақта мөлшері бойынша 0–3. Норма: <1 | Ауыз қуысының гигиенасын бағалайды |
| Зондтау (probing depth) | Гингивитте қызыл иек жүлгесінің тереңдігі ≤3 мм. Зондтауда қан кету (BOP+) — қабынудың белгісі | BOP+ бекіту шығынсыз = гингивит |

Ем
Кәсіби гигиена — Тіс үсті және тіс асты тіс шөгінділерін алу (тақта, тіс тасы). Ультрадыбыстық скейлер + қол кюреттері. Тіс беттерін жылтырату. Емнің негізі. (Ультрадыбыстық скейлер, кюреттер)
Гигиенаны үйрету — Тіс тазалауға нұсқаулық: Басс (Bass) техникасы — тіс-ет борозданы деконтаминациялауда ең тиімді. Тіс жіпі, ирригатор, тісаралық шөткелерді қолдану. 2–4 апта өткен соң бақылау кабылдауы. (Жұмсақ тіс шөткесі, жіп, ирригатор)
Антисептикалық шаю — Айқын қабыну кезінде: 0,05–0,12% хлоргексидин (2 аптадан артық емес), 0,05% цетилпиридиний хлориді. Тістерді бояу себепті хлоргексидинді ұзақ қолдану ұсынылмайды. (Хлоргексидин 0,05–0,12%) (7–14 күн)
Тәуекел факторларын жою — Асыңқы пломба жиектерін түзету, протездерді ауыстыру. Жүйелік аурулар емі (диабет, қан аурулары). Дәрілік гипертрофиялық гингивитте препараттарды алу немесе ауыстыру.