Тіс тамыры ұшы аймағындағы периодонт тінінің қабынуы: түрлері, диагностика, рентгенологиялық сурет
АХЖ-10: K04.4
Анықтама
Апикальды (ұшты) периодонтит — тіс тамырының ұшы аймағындағы периодонталды тіндердің қабынуы. Инфекция тамыр өзегінен тыс тарағанда немесе пульпа некрозының салдарынан кариес пен пульпиттің асқынуы ретінде дамиды.
Периодонт — тісті ұяшықта ұстайтын байламды аппарат. Оның қабынуы кезінде тіс тамыры ұшы айналасындағы сүйек тіні бұзылады, бұл рентгенограммада периапикальды өзгерістер түрінде көрінеді.
АХЖ-10 коды: K04.4–K04.7 — Периодонтиттің әртүрлі түрлері
ЭОД: >100 мкА — Пульпа некрозы — пульпа реакция бермейді
Перкуссия: Жедел: ауырсынулы — Созылмалы: жиі ауырсынусыз
Жыланкөз: Гранулирлеуші — Жыланкөз жолы тән
Рентген: норма: Айқын сызық — Периодонталды саңылау біркелкі
Рентген: патология: Деструкция ошағы — Ұш айналасында сүйек сиретілуі
Жіктеу
K04.4 Жедел апикальды периодонтит (серозды) — Бастапқы кезең. Шайнауда күшейетін ауырсыну, тіс "өсіп кеткен" сезімі. Нақты тісті нұсқай алады. Рентгенде — ұшта периодонталды саңылаудың кеңеюі.
K04.7 Жедел апикальды периодонтит (іріңді / абсцесс) — Күшті соғылып ауыратын ауырсыну, жұмсақ тіндердің айқын ісінуі. Перкуссия мен пальпациядан зор ауырсыну. Лимфа түйіндерінің реакциясы, температура көтерілуі мүмкін.
K04.5 Созылмалы фиброзды периодонтит — Белгісіз. Рентгенде кездейсоқ анықталады: ұшта айқын контурлармен периодонталды саңылаудың аздап кеңеюі. Сапалы емделген тістің нәтижесі.
K04.5 Созылмалы гранулирлеуші периодонтит — Белсенді деструктивті түрі. Кейде шайнауда ауырсыну. Қызыл иекте іріңді бөліндісі бар жыланкөз жолы тән. Рентгенде — айқын емес "тіл тәрізді" контурлармен деструкция ошағы.
K04.5 Созылмалы гранулематозды периодонтит — Гранулема — фиброзды капсуламен қоршалған, айқын контурлы дөңгелек сүйек деструкциясы ошағы; әдетте шағын, көбіне 5–10 мм-ге дейін. Өлшемі — диагностикалық критерий емес, тек ықтималдық бағдары: рентгенограммада гранулема мен радикулярлы кистаны сенімді ажырату мүмкін емес, түпкілікті диагноз — гистологиялық. Белгісіз өтеді. Іріңдеу және киста түзілу қаупі бар.
K04.5+ Асқыну кезеңіндегі созылмалы периодонтит — Созылмалы рентгенологиялық өзгерістер фонында жедел периодонтит клиникасы. Жыланкөз жабылып, қысымның артуын және асқынуды тудыруы мүмкін.

Жедел периодонтиттің клиникасы
Тұрақты күшейетін ауырсыну — Пульпиттен айырмашылығы — ауырсыну тұрақты, сырқырап, күшейеді. Жарық аралық жоқ.
"Өскен тіс" симптомы — Пациент тіс "ұзарып кеткен" сезімін сезінеді. Периодонталды саңылауға экссудаттың бөлінуімен, тісті жоғары қарай итерумен байланысты.
Перкуссиядан күшті ауырсыну — Тіске жеңіл соғу күшті ауырсынуды тудырады — "перкуссия оң". Жедел периодонтиттің негізгі клиникалық белгісі.
Шайнауда және тигізгенде ауырсыну — Пациент тістерін жаппауға тырысады. Антагонистпен жанасу жедел ауырсынуды тудырады.
Жұмсақ тіндердің ісінуі (іріңді кезде) — Қабынулы инфильтрат және беттің, ерінің коллатеральды ісінуі, лимфаденит. Температура көтерілуі мүмкін.
Рентгенологиялық сурет
| Түрі | Рентгенологиялық сурет | Ошақ контуры |
|---|---|---|
| Жедел серозды | Ұшта периодонталды саңылаудың кеңеюі | Айқын |
| Созылмалы фиброзды | Саңылаудың аздап біркелкі кеңеюі | Айқын, тегіс |
| Созылмалы гранулирлеуші | "Жалын тілдері" тәрізді дұрыс емес пішінді сүйек деструкциясы ошағы | Айқын емес, бұлыңғыр |
| Созылмалы гранулематозды | Ұшта дөңгелек деструкция ошағы, көбіне 5–10 мм-ге дейін | Айқын, дөңгелек (капсула) |
| Кистогранулема / тамыр кистасы | Айқын кортикальды пластинасы бар дөңгелек ошақ, көбіне >10 мм | Өте айқын, "штамп тәрізді" |
Дифференциалды диагностика
| Белгі | Жедел периодонтит | Жедел диффузды пульпит | Периостит |
|---|---|---|---|
| Ауырсыну сипаты | Тұрақты, күшейетін | Ұстамалы | Тұрақты, жайылған |
| Перкуссия | Күшті ауырсынулы | Жеңіл + немесе а/с | Ауырсынулы |
| ЭОД | >100 мкА (некроз) | 15–35 мкА | >100 мкА |
| Ісіну | Іріңді кезде | Жоқ | Айқын, өтпелі қатпар |
| Флюктуация | Жоқ | Жоқ | Периостит пісіп жетілгенде бар |
| Рентген | Саңылаудың кеңеюі / деструкция ошағы | Өзгеріссіз немесе саңылаудың кеңеюі | Кортикальды пластина тұтас |